Nie jest możliwe orzekanie decyzją organu II instancji po upływie terminu przedawnienia

Naczelny Sąd Administracyjny odniósł się do skutków wydania decyzji organu II instancji po upływie terminu przedawnienia (Wyrok NSA z 24.09.2015 r. sygn. akt II FSK 2608/13).

Spór dotyczył małżonków, podatników podatku dochodowego od osób fizycznych. Złożyli oni zeznanie podatkowe za rok 2005 wykazując podatek należny, który został wpłacony. W 2011 r. zostało wszczęte postępowanie podatkowe. Zakończyło się ono wydaniem decyzji określającej zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych. Decyzja ta została wydana 8 grudnia 2011 r. Podatnicy 6 grudnia 2011 r. zapłacili podatek wynikający tej decyzji i jednocześnie złożyli oni odwołanie od decyzji organu I instancji. Organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Decyzja organu odwoławczego została wydana i doręczona stronie w 2012 r. (czyli po upływie terminu na przedawnienie). 

NSA wskazał, że zasadniczo podatek dochodowy wynikający z zeznania jest podatkiem należnym.
Domniemanie takie można wzruszyć tylko decyzją ostateczną. Jeśli nie dokonano tego w okresie, w którym nie upłynął termin przedawnienia postępowanie w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowe. W przeciwnym wypadku postępowanie, jako bezprzedmiotowe, należało umorzyć na podstawie art. 208 Ordynacji podatkowej. Wraz z upływem terminu przedawnienia nie można bowiem ukształtować na nowo stosunku prawnego. W obrocie prawnym pozostaje natomiast stosunek prawny, którego konkretyzacja dokonana została w zeznaniu podatkowym.

W związku ze złożeniem odwołania przez podatników decyzja organu I instancji nie stała się ostateczna. Aby określić wysokość zobowiązania podatkowego organ odwoławczy powinien doręczyć decyzję w terminie 5 lat licząc od końca roku, w którym upłynął termin płatności podatku. Termin ten upłynął 31 grudnia 2011 r. W związku z powyższym wydanie decyzji w roku 2012, nastąpiło po terminie.

W uzasadnieniu wyroku sąd potwierdził, że w związku z wpłatą podatku wynikającego z decyzji nieostatecznej powstała nadpłata, którą zakwalifikować należało jako nadpłatę w rozumieniu art. 72 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, o której zwrot mogą wystąpić podatnicy.

Sąd potwierdził również, że w podanym zakresie została wydana uchwała pełnego składu NSA (Uchwała NSA z 03.12.2012 r. - I FPS 1/12), która potwierdzała, że prowadzenie postępowania podatkowego i orzekanie o wysokości zobowiązania podatkowego nie jest dopuszczalne po upływie terminu przedawnienia.