Data działu spadku jest istotna przy sprzedaży nieruchomości

Moment nabycia nieruchomości ma decydujące znaczenie dla oceny możliwości skorzystania ze zwolnienia od podatku dochodowego w przypadku jej sprzedaży. Stosownie do przepisu art. 10 ust. 1 pkt 8 lit a u.p.d.o.f. odpłatne zbycie nieruchomości lub ich części oraz udziału w nieruchomości, jeżeli nie następuje w wykonaniu działalności gospodarczej i zostało dokonane przed upływem 5 lat licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło ich nabycie, skutkuje powstaniem przychodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym.

Podatnicy, którzy nieruchomość nabyli w drodze dziedziczenia, spłacając pozostałych spadkobierców obowiązani są uwzględnić dwie daty, tj. datę śmierci spadkodawcy (otwarcia spadku) oraz datę działu spadku. Takie stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21 stycznia 2015 r., (sygn. akt II FSK 2872/12).

Orzeczenie wydane zostało w sprawie podatniczki, która odziedziczyła udział w mieszkaniu po rodzicach. Ostatecznie, mieszkanie na własność podatniczka nabyła spłacając rodzeństwo uprawnione do pozostałych udziałów w spadku. Po roku zdecydowała się na jego sprzedaż. Dla prawidłowej oceny stanu faktycznego istotna jest okoliczność, iż dział spadku nastąpił po ośmiu latach od śmierci rodziców. W tej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny (potwierdzając stanowisko organu podatkowego oraz WSA w Bydgoszczy) stwierdził, iż ulga w podatku dochodowym przysługuje podatniczce wyłącznie w odniesieniu do tej części nieruchomości, którą odziedziczyła po śmierci rodziców. Natomiast dochód ze sprzedaży pozostałej części - nabytej w wyniku działu spadku w roku poprzednim - podlega opodatkowaniu. Zdaniem Sądu, momentem nabycia nieruchomości w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a u.p.d.o.f. w części obejmującej udział spadkowy jest moment nabycia spadku, w pozostałym zaś zakresie, moment działu spadku, jeżeli podział nie jest ekwiwalenty w naturze lub towarzyszą mu spłaty lub dopłaty na rzecz pozostałych spadkobierców. Tylko wówczas, bowiem spadkobierczyni mogła wyłącznie samodzielnie decydować o zbyciu nieruchomości lub jej części. Jednocześnie Sąd podkreślił, iż mimo pojawiających się w przeszłości rozbieżności, aktualne orzecznictwo jest w tym zakresie jednolite.

Warto w tym miejscu zwrócić uwagę, iż data działu spadku jest istotna również z punktu widzenia spadkobierców decydujących się spłatę swoich udziałów. Zgodnie z orzecznictwem NSA, spadkobiercy  godzący się na spłatę swojego udziału w spadku dokonują odpłatnego zbycia udziału. Skutkuje to powstaniem przychodu podlegającego opodatkowaniu, w sytuacji gdy dział spadku następuje przed upływem 5 lat od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło dziedziczenie (por. wyrok NSA z dnia 4 grudnia 2014 r., sygn. akt II FSK 3034/12).