Korzystna interpretacja ogólna dla polskich marynarzy
Minister Finansów i Gospodarki wydał interpretację ogólną nr DD4.8201.2.2026 z dnia 18 czerwca 2026 r. dotyczącą zasad stosowania umów o unikaniu podwójnego opodatkowania w przypadku marynarzy będących polskimi rezydentami podatkowymi. Interpretacja została wydana na tle polsko-norweskiej konwencji o unikaniu podwójnego opodatkowania, jednak zawarte w niej wnioski mają szersze znaczenie i mogą być odpowiednio odnoszone również do innych umów zawartych przez Polskę.
Problem dotyczył sytuacji, w której polski marynarz wykonuje pracę najemną na pokładzie statku morskiego eksploatowanego w transporcie międzynarodowym przez norweskie przedsiębiorstwo. Zgodnie z art. 14 ust. 3 konwencji polsko-norweskiej wynagrodzenie uzyskane z takiej pracy może być opodatkowane w państwie przedsiębiorstwa eksploatującego statek. W praktyce oznacza to, że dochód polskiego rezydenta podatkowego z pracy na statku eksploatowanym przez przedsiębiorstwo norweskie może podlegać opodatkowaniu w Norwegii. Jednocześnie, z uwagi na polską rezydencję podatkową, dochód ten co do zasady podlega również opodatkowaniu w Polsce w ramach nieograniczonego obowiązku podatkowego.
W relacjach polsko-norweskich właściwą metodą unikania podwójnego opodatkowania dla dochodów z pracy najemnej jest metoda proporcjonalnego odliczenia. Zgodnie z art. 22 ust. 1 konwencji, jeżeli osoba mająca miejsce zamieszkania w Polsce uzyskuje dochód, który zgodnie z konwencją może być opodatkowany przez Norwegię, Polska zezwala na odliczenie od polskiego podatku kwoty równej podatkowi zapłaconemu w Norwegii.
Wątpliwości, które rozstrzygnął Minister, dotyczyły przypadków, w których Norwegia ma traktatowe prawo do opodatkowania takiego dochodu, ale faktycznie podatku nie pobiera ze względu na norweskie przepisy wewnętrzne. Powstało pytanie, czy w takiej sytuacji można w ogóle stosować konwencję oraz wynikającą z niej metodę unikania podwójnego opodatkowania.
Minister potwierdził, że brak faktycznego opodatkowania dochodu w Norwegii nie jest samodzielną przesłanką do odmowy zastosowania konwencji. Decydujące jest spełnienie warunków określonych w art. 14 ust. 3 konwencji, a więc to, czy praca była wykonywana na pokładzie statku morskiego eksploatowanego w transporcie międzynarodowym przez norweskie przedsiębiorstwo. Jeżeli te warunki są spełnione, art. 14 ust. 3 oraz art. 22 ust. 1 konwencji znajdują zastosowanie także wtedy, gdy Norwegia nie pobrała podatku z uwagi na własne regulacje krajowe.
Praktyczne znaczenie interpretacji jest istotne. Przy metodzie proporcjonalnego odliczenia podatnik może odliczyć w Polsce podatek zapłacony za granicą. Jeżeli jednak w Norwegii podatek nie został zapłacony, to nie będzie można zastosować odliczenia, które obniżyłoby polski podatkek. Właśnie w takich sytuacjach istotna jest możliwość zastosowania ulgi abolicyjnej, która co do zasady niweluje różnicę między metodą proporcjonalnego odliczenia a korzystniejszą metodą zwolnienia z progresją.
Gdyby do dochodu polskiego marynarza miała zastosowanie metoda zwolnienia z progresją, a podatnik nie osiągałby innych dochodów w Polsce, w praktyce nie zapłaciłby w Polsce podatku od dochodu zagranicznego. Przy metodzie proporcjonalnego odliczenia taki skutek może zostać osiągnięty właśnie przez zastosowanie ulgi abolicyjnej. Co istotne, zgodnie z art. 27g ust. 5 ustawy o PIT, w odniesieniu do dochodów osiąganych z tytułu pracy lub usług wykonywanych poza terytorium lądowym państw, limit ulgi abolicyjnej w kwocie 1.360 zł nie ma zastosowania.
W konsekwencji polscy marynarze zatrudnieni przez norweską firmę i wykonujący pracę na pokładzie statku morskiego eksploatowanego w transporcie międzynarodowym przez norweskie przedsiębiorstwo powinni mieć prawo do zastosowania właściwej metody unikania podwójnego opodatkowania, tj. metody proporcjonalnego odliczenia, a także — po spełnieniu ustawowych warunków — do ulgi abolicyjnej bez limitu 1.360 zł.
Interpretacja ogólna porządkuje dotychczasowe wątpliwości i wzmacnia ochronę podatników. Minister jednoznacznie wskazał, że dla stosowania umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania nie jest konieczne, aby podatek został faktycznie pobrany za granicą. Istotne jest natomiast prawidłowe ustalenie stanu faktycznego, w szczególności charakteru pracy, rodzaju statku, transportu międzynarodowego oraz statusu przedsiębiorstwa eksploatującego statek.
