Spółka nie skorzysta na nieodpłatnym pełnieniu funkcji przez członka jej zarządu

Wniosek taki można wywieźć z wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 kwietnia 2014 r. (II FSK 1094/2012).

Przedmiotem oceny NSA były m.in. podatkowe skutki nieodpłatnego pełnienia funkcji członka zarządu przez osobę nie będącą jednocześnie wspólnikiem spółki z ograniczoną odpowiedzialnością.

Sąd orzekający przypomniał, że w myśl regulacji zawartej w ustawie z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (tekst jednolity: Dz. U. 2013 r. poz. 1030 ze zm.) w spółkach kapitałowych prawa handlowego czynności związane z prowadzeniem spraw i reprezentacją na zewnątrz realizowane są przez organ wykonawczy, jakim jest zarząd. Organ ten składa się z jednej lub kilku osób, a jego członkami mogą być zarówno wspólnicy jak i osoby obce. Jednocześnie sąd zauważył, że przepisy Kodeksu spółek handlowych nie wymagają, aby pełnienie funkcji w zarządzie miało charakter odpłatny. W związku z czym spółka ma tu w zasadzie dowolność.

Z podatkowego punktu widzenia jednak nieodpłatne powierzenie pełnienia funkcji członka zarządu osobie obcej ma dla spółki określone następstwa. Z uwagi bowiem na okoliczność, że czynności zarządcze wymagają odpowiedniego zaangażowania spółka uzyskuje w takim przypadku przychód z tzw. nieodpłatnych świadczeń. Na co bowiem zwrócił uwagę sąd, w innym przypadku winna byłaby dokonać zapłaty za tego typu czynności. Nie płacąc spółka niejako zaoszczędza na wydatkach i oszczędność ta staje się dla niej przychodem do opodatkowania. Zgodnie bowiem z art. 12 ust. 1 pkt 2) ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych  (tekst jednolity: Dz. U. 2014 r. poz. 851 ze zm.) przychodem jest wartość otrzymanych nieodpłatnie lub częściowo odpłatnie rzeczy lub praw, a także wartość innych nieodpłatnych lub częściowo odpłatnych świadczeń z wyjątkami wskazanymi w ustawie. Sąd wskazał także, że dla ustalenia wartości owego przychodu zastosowanie znajduje regulacja art. 12 ust. 6 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, wg której określenie tego przychodu następuje wg cen rynkowych.

Jednocześnie sąd wskazał, że odmiennie należy traktować sytuację, gdy funkcja członka zarządu pełniona jest przez wspólnika spółki. W takim przypadku nieodpłatne zarządzanie spółką nie skutkuje powstaniem przychodu po stronie spółki. Wspólnik jest bowiem zainteresowany uzyskaniem w przyszłości określonych świadczenia ze spółki, stanowiących dla niego niejako ekwiwalent podejmowanych czynności zarządczych. Jako przykłady owych korzyści NSA wskazał na np. prawo do udziału w zysku wynikającym z rocznego sprawozdania finansowego i przeznaczonym do podziału uchwałą zgromadzenia wspólników, prawo do zbycia udziałów, prawo do ich umorzenia, czy uzyskania określonej kwoty z tytułu likwidacji podmiotu.