Świadczenia z Programu Dobrowolnych Odejść jednak z podatkiem

Pracownik odchodzący z pracy i otrzymujący w związku z tym odszkodowanie na podstawie tzw. Programu Dobrowolnych Odejść zobowiązany jest do uiszczenia z tego tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych. Wniosek taki wynika  z wydanej w dniu 23 czerwca 2016 r. interpretacji ogólnej Sygn. DD 3.8201.1.2016.MCA, w której Minister Finansów stwierdził,  że świadczenia pieniężne otrzymane przez osoby, które z własnej inicjatywy przystąpiły do programu dobrowolnych odejść nie korzystają ze zwolnienia od podatku na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Zgodnie z powołanym powyżej art. 21 ust. 1 pkt 3) ustawy o PIT wolne od podatku są otrzymane odszkodowania lub zadośćuczynienia, jeżeli ich wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw, oraz otrzymane odszkodowania lub zadośćuczynienia, jeżeli ich wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z postanowień układów zbiorowych pracy, innych opartych na ustawie porozumień zbiorowych, regulaminów lub statutów, o których mowa w art. 9 § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94, z późn. zm.), z wyjątkami wskazanymi w tym przepisie.

Jak słusznie zauważył Minister Finansów przepisy ustawy o PIT nie zawierają definicji legalnej odszkodowania lub zadośćuczynienia. Tego rodzaju definicji nie zawierają także przepisy Kodeksu cywilnego oraz Kodeksu pracy. Zdefiniowanie tych pojęć jest dorobkiem doktryny i orzecznictwa. Na gruncie Kodeksu cywilnego świadczenie odszkodowawcze wynika głownie z tytułu odpowiedzialność deliktowej lub odpowiedzialności kontraktowej. Z punktu widzenia Kodeksu pracy natomiast w ocenie Ministra Finansów funkcję  pełnią wyłącznie te świadczenia, których celem jest zrekompensowanie pracownikowi skutków zdarzeń, które noszą cechy czynu niedozwolonego lub zawinionego przez pracodawcę. W przypadku Programu Dobrowolnych Odejść, do którego pracownik przystępuje z własnej woli oraz otrzymuje dodatkowe oświadczenia pieniężne nie mamy do czynienia z popełnieniem przez pracodawcę czynu niedozwolonego lub niewykonaniem lub z nienależytym wykonaniem jakiegokolwiek zobowiązania przez pracodawcę.

Reasumując Minister Finansów stwierdził, że zastosowanie zwolnienia z art. 21 ust. 1 pkt 3) ustawy o PIT w odniesieniu do świadczeń, których wysokość lub zasady ustalania wynikają z postanowień układów zbiorowych pracy, innych opartych na ustawie porozumień zbiorowych, regulaminów lub statutów, o których mowa w art. 9 § 1 ustawy Kodeks pracy, wymaga łącznego spełnienia następujących warunków:
1. otrzymane świadczenie jest odszkodowaniem lub zadośćuczynieniem,
2. otrzymane odszkodowanie jest następstwem zdarzeń, które noszą cech czynu niedozwolonego lub zawinionego przez pracodawcę,
3. do otrzymanego odszkodowania lub zadośćuczynienia nie mają zastosowania wyłączenia, o których mowa lit. a-g w art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o PIT.

Interpretacja przedmiotowa jest niejako naturalną konsekwencją negatywnego stanowiska prezentowanego od jakiegoś czasu przez sądy administracyjne (np. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 17 grudnia 2015 r. Sygn. akt I SA/Sz 1226/15 czy też z dnia 1 marca 2016 r. sygn. akt. I SA/Sz 1375/15).