Udział pracownika w spotkaniu integracyjnym nie generuje przychodu

W uzasadnieniu orzeczenia z dnia 8 lipca 2014 r. (sygn. akt K 7/13), w którym stwierdzono, że przepisy dotyczące opodatkowania dochodów pracowników z tytułu nieodpłatnych świadczeń są zgodne z ustawą zasadniczą, Trybunał Konstytucyjny wyjaśnia jak interpretować przepisy dotyczące nieodpłatnych świadczeń.

Uzasadniając wyrok, sędziowie TK zwrócili uwagę na to, że pomimo bardzo szerokiego ujęcia przychodów ze stosunku pracy, nie każde spełnione na rzecz pracownika świadczenie – bez ustalonej za nie zapłaty – można uznać za podlegające opodatkowaniu. Ponadto Trybunał wyraźnie podkreślił, że u pracowników nie powstaje przychód nawet wtedy, gdy dobrowolnie uczestniczą  w spotkaniach integracyjnych czy szkoleniach. Konieczność zapłaty podatku może się natomiast pojawić, w sytuacji wykupienia przez pracodawcę abonamentów medycznych, polis ubezpieczeniowych czy zapłacenia przez pracodawcę za dowóz do pracy bądź za kursy językowe.

W pisemnym uzasadnieniu TK w zakresie udziału w spotkaniach integracyjnych czy szkoleniowych czytamy: „Obiektywne kryterium - wystąpienia po stronie pracownika przysporzenia majątkowego (korzyści) - nie jest natomiast spełnione, gdy pracodawca proponuje pracownikom udział w spotkaniach integracyjnych czy szkoleniowych, choćby organizowanych poza miejscem pracy (imprezy wyjazdowe). W tym przypadku, nawet jeśli pracownik uczestniczy w spotkaniu (konferencji, szkoleniu) dobrowolnie, po jego stronie nie pojawia się korzyść, choćby w postaci zaoszczędzenia wydatku. Nie sposób bowiem zakładać, że gdyby nie "kursokonferencja" organizowana przez pracodawcę, pracownik wydałby pieniądze na uczestnictwo w takim przedsięwzięciu. Trudno też poważnie utrzymywać, że przychodem pracownika z umowy o pracę czy stosunku służbowego jest możliwość okazjonalnego uczestnictwa w obiedzie czy kolacji, a wartość zjedzonych przez niego potraw i wypitych napojów wyznacza podstawę opodatkowania.”

Ponadto Trybunał stwierdza, że podstawowym kryterium, które powinno być stosowane przy ustalaniu, czy dane świadczenie nieodpłatne pracodawcy stanowiło przychód ze stosunku pracy, jest wystąpienie po stronie pracownika przysporzenia, czy to w postaci nabycia wymiernej korzyści majątkowej, czy to w postaci również wymiernego zaoszczędzenia wydatku.

Zdaniem Trybunału, bez skonkretyzowanego i indywidualnie przypisanego świadczenia, nie ma podstaw do określenia jego wysokości. W związku z tym, udział w spotkaniu (wyjeździe) integracyjnym czy szkoleniu zaoferowanym przez pracodawcę pracownikom, nie oznacza uzyskania przychodu przez pracownika, gdyż - pomijając w tym miejscu kryterium uniknięcia wydatku, o którym mowa powyżej - nie ma podstaw, by świadczenie adresowane do wszystkich przypisać indywidualnym uczestnikom, jako ich wymierną korzyść.

W konsekwencji, przeprowadzona przez Trybunał analiza pozwala przyjąć, że za przychód pracownika mogą być uznane świadczenia, które:
- zostały spełnione za zgodą pracownika (skorzystał z nich w pełni dobrowolnie),
- zostały spełnione w jego interesie (a nie w interesie pracodawcy) i przyniosły mu korzyść w postaci powiększenia aktywów lub uniknięcia wydatku, który musiałby ponieść,
- korzyść ta jest wymierna i przypisana indywidualnemu pracownikowi (nie jest dostępna w sposób ogólny dla wszystkich podmiotów).