Zapłata podwykonawcy może stanowić koszt podatkowy inwestora

Najnowsze rozstrzygnięcie NSA z 28 października 2025 r., sygn. II FSK 156/23 potwierdza, że z zasad solidarnej odpowiedzialności inwestora i generalnego wykonawcy, w przypadku, gdy to inwestor wypłaci wynagrodzenia podwykonawcom, ma prawo do rozpoznania kosztów podatkowych, nawet jeżeli sam nie jest stroną umowy z podwykonawcą.

Wskazany wyrok zapadł na kanwie następujących okoliczności przedstawionych pierwotnie w zaskarżonej przez podatnika interpretacji indywidualnej. Spółka deweloperska (inwestor) realizowała budowę budynku wielorodzinnego na podstawie umowy o roboty budowlane z generalnym wykonawcą. Ten drugi zatrudniał podwykonawców. Inwestor wypłacił wynagrodzenie głównemu wykonawcy, ten jednak nie uregulował należności względem podwykonawców i opóźniał prace. Finalnie inwestor odstąpił od umowy z głównym wykonawcą.

Podwykonawcy wezwali inwestora do zapłaty na podstawie art. 647¹ § 1 k.c. Zgodnie z tym przepisem, inwestor odpowiada solidarnie z wykonawcą (generalnym wykonawcą) za zapłatę wynagrodzenia należnego podwykonawcy z tytułu wykonanych przez niego robót budowlanych, których szczegółowy przedmiot został zgłoszony inwestorowi przez wykonawcę lub podwykonawcę przed przystąpieniem do wykonywania tych robót, chyba że w ciągu trzydziestu dni od dnia doręczenia inwestorowi zgłoszenia inwestor złożył podwykonawcy i wykonawcy sprzeciw wobec wykonywania tych robót przez podwykonawcę.

Odpowiedzialność solidarna polega na tym, że kilku dłużników (tutaj główny wykonawca i inwestor) może być zobowiązanych w ten sposób, że wierzyciel (podwykonawca) może żądać całości lub części świadczenia od wszystkich dłużników łącznie, od kilku z nich lub od każdego z osobna, a zaspokojenie wierzyciela przez któregokolwiek z dłużników zwalnia pozostałych (solidarność dłużników) (art. 366 § 1 k.c.).

Inwestor w ramach odpowiedzialności solidarnej wypłacił wynagrodzenia podwykonawcom, de facto drugi raz, bo przecież uregulował wcześniej wynagrodzenie głównemu wykonawcy. Następnie wezwał głównego wykonawcę do zwrotu wypłaconych kwot, lecz zwrot nie nastąpił.

WSA uznał, a NSA potwierdził, że zapłata podwykonawcom jest obiektywnie związana z działalnością deweloperską inwestora oraz spełnia przesłankę zachowania lub zabezpieczenia źródła przychodów (art. 15 ust. 1 ustawy o CIT). Sąd wskazał ponadto, że działanie inwestora w analizowanych okolicznościach nie stanowi działalności gwarancyjnej czy poręczeniowej, lecz wynika z mocy prawa. Nie podlega tym samym wyłączeniu z kosztów podatkowych na podstawie art. 16 ust. 1 pkt 10 lit. b ustawy o CIT.

Jeżeli nastąpiłby zwrot środków od głównego wykonawcy do inwestora, wówczas po stronie spółki deweloperskiej powinien zostać rozpoznany przychód podatkowy.