Ile VAT odliczymy od wydatków związanych z samochodami po 31 marca 2014 r.?

Z dniem 1 kwietnia 2014 r. nastąpi zmiana przepisów regulujących zasady odliczania VAT od samochodów. Nowe reguły w znaczny sposób ograniczają zakres odliczeń oraz wprowadzają nowe wymogi formalne dla zrealizowania odliczenia pełnego. Konsekwencją powyższego jest konieczność ustalenia na nowo zasad odliczenia podatku w odniesieniu do każdego posiadanego pojazdu. Tutaj warto wspomnieć, że ?po starem? pełne odliczenie podatku będzie dotyczyło jedynie dużych samochodów ciężarowych, autobusów oraz samochodów z jednym rzędem siedzeń, klasyfikowanych jako wielozadaniowy, van.

Poniżej przedstawiamy kilka podstawowych informacji w zakresie zasad klasyfikowania pojazdów dla potrzeb VAT w świetle przepisów ustawy z dnia 7 lutego 2014 r. zmieniającej ustawę o VAT (tekst ustawy przekazany do podpisu Prezydenta). 


Definicja pojazdów samochodowych objętych ograniczeniami przy ustalaniu podatku naliczonego.

Znowelizowane przepisy limitują kwotę podatku naliczonego w stosunku do każdego pojazdu samochodowego. Przy czym, zgodnie z wprowadzoną do ustawy o VAT definicją, chodzi tutaj wyłącznie o pojazdy samochodowe w rozumieniu przepisów prawa o ruchu drogowym, o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony. Tym samym ograniczenia nie będą dotyczyły pojazdów, których dopuszczalna masa całkowita przekracza ww. wielkość.

Kategorie wydatków objętych ograniczonym odliczeniem podatku VAT
W odniesieniu do pojazdów, które nie spełnią wymogów do pełnego odliczenia podatku, kwotę podatku naliczonego ma stanowić 50% kwoty podatku związanego z:

• nabyciem (w tym również w ramach wewnątrzwspólnotowego nabycia), importem, wytworzeniem pojazdu samochodowego lub jego części składowych,
• używaniem pojazdu samochodowego na podstawie umowy najmu, dzierżawy, leasingu lub innej o podobnym charakterze,
• nabyciem paliw do napędu pojazdów samochodowych, usług naprawy, konserwacji tych pojazdów oraz innych towarów i usług związanych z eksploatacją lub ich używaniem.

Zatem, w przypadku wydatków dotyczących pojazdów samochodowych o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony, kwotę podatku naliczonego stanowi 50% podatku związanego z ich nabyciem oraz wszystkimi innymi wydatkami dotyczącymi ich używania, eksploatacji oraz napraw, z zastrzeżeniem odrębnych regulacji dotyczących paliwa.

Brak prawa do odliczenia VAT od paliwa
W okresie przejściowym do 31 czerwca 2015 r. ustawodawca wyłączył prawo do odliczenia 50% VAT od paliwa nabywanego do napędu:

1. samochodów osobowych,
2. pojazdów samochodowych, w których liczba miejsc (siedzeń) łącznie z miejscem dla kierowcy wynosi:

• 1 - jeżeli dopuszczalna ładowność jest mniejsza niż 425 kg,
• 2 - jeżeli dopuszczalna ładowność jest mniejsza niż 493 kg,
• 3 lub więcej - jeżeli dopuszczalna ładowność jest mniejsza niż 500 kg;

Wyłączenie nie obejmuje pojazdów samochodowych wykorzystywanych wyłącznie do działalności gospodarczej.


Kategorie pojazdów uprawniające do pełnego odliczenia podatku VAT

Odstępstwa od zasady ograniczenia kwoty podatku naliczonego przy pojazdach samochodowych zostały enumeratywnie określone w ustawie o VAT. Przepisy wyodrębniają tutaj następujące kategorie pojazdów i wydatków:

• pojazdy  samochodowe wykorzystywane wyłącznie w działalności gospodarczej,
• autobusy (tj. pojazdy samochodowe przeznaczone konstrukcyjnie do przewozu więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą), oraz
• towary montowane w samochodach objętych ograniczeniem VAT, jeżeli towary te obiektywnie mogą być wykorzystywane jedynie w działalności gospodarczej oraz związanych z tymi towarami usług (np. wydatki związane z zakupem, montażem i używaniem taksometru w taksówce ? przykład z uzasadnienia projektu ustawy zmieniającej).

Pełne odliczenie VAT - Kategorie pojazdów wykorzystywanych wyłącznie w działalności gospodarczej
Ustalenie, że dany pojazd samochodowy jest wykorzystywany wyłącznie w działalności gospodarczej (albo jest autobusem), oznacza, że nie będą go dotyczyły ograniczenia przy odliczaniu VAT. Ustawa rozróżnia dwie kategorie pojazdów wykorzystywanych wyłącznie w działalności gospodarczej, tj. z uwagi na konstrukcję danego pojazdu oraz ze względu na faktyczne wykorzystywanie pojazdu wyłącznie do takiej działalności. Przyporządkowanie pojazdu do jednej z ww. kategorii wymaga odpowiedniego udokumentowania jego statusu albo przeznaczenia.

I. Pojazdy samochodowe uznawane z wykorzystywane wyłącznie w działalności gospodarczej ze względu na swoją konstrukcję.
W świetle znowelizowanych przepisów, za pojazdy wykorzystywane wyłącznie w działalności gospodarczej ze względu na konstrukcję uznawane są jedynie takie, których konstrukcja wyklucza lub przynajmniej minimalizuje możliwość ich używania do celów prywatnych. W konsekwencji grupa ta nie obejmuje w ogóle samochodów sklasyfikowanych jako osobowe oraz samochodów ciężarowych mających  dwa  lub więcej rzędy siedzeń. Do tej kategorii pojazdów zostały natomiast zaliczone: 

1. Pojazdy samochodowe, inne niż samochody osobowe, z jednym rzędem siedzeń, który oddzielony jest od części przeznaczonej do przewozu ładunków ściana lub trwałą przegrodą, klasyfikowane na podstawie przepisów o ruchu drogowym do podrodzaju wielozadaniowy, van.

2. Pojazdy samochodowe, inne niż samochody osobowe, z jednym rzędem siedzeń, który oddzielony jest od części przeznaczonej do przewozu ładunków ściana lub trwałą przegrodą, z otwarta częścią przeznaczona do przewozu ładunków.

3. Pojazdy samochodowe inne niż samochody osobowe, które posiadają kabinę kierowcy z jednym rzędem siedzeń i nadwozie przeznaczone do przewozu ładunków, jako konstrukcyjnie oddzielone elementy pojazdu.

Spełnienie wymogów przez pojazdy wymienione w pkt 1-3 następuje na podstawie zaświadczenia z dodatkowego badania technicznego przeprowadzonego przez okręgową stację kontroli pojazdów oraz wpisu w dowodzie rejestracyjnym pojazdu.
Dodatkowe badanie powinno zostać przeprowadzone w terminie najbliższego obowiązkowego badania technicznego, nie później jednak niż przed upływem trzech miesięcy od wejścia w życie znowelizowanych przepisów, tj. do 30 czerwca 2014 r., albo nie później niż przed dostawą takiego pojazdu.
Wydane na podstawie dotychczasowych przepisów zaświadczenie z dodatkowego badania technicznego potwierdzające spełnienie wymagań, o których mowa w art. 86 ust. 2 pkt 1 ustawy o VAT dla pojazdów wymienionych w pkt 1 (wielozadaniowy, van) zachowuje swoją aktualność również po 31 marca 2014 r. W stosunku do pozostałych pojazdów (pkt 2 i 3) konieczne będzie uzyskanie nowego zaświadczenia.

4. Pojazdy specjalne, które spełniają również warunki zawarte w odrębnych przepisach, określone dla następujących przeznaczeń:

1. agregat elektryczny/spawalniczy
2. do prac wiertniczych,
3. koparka, koparko-spycharka,
4. ładowarka,
5. podnośnik do prac konserwacyjno-montażowych,
6. żuraw samochodowy.

Pojazd jest pojazdem specjalnym o ww. przeznaczeniu, jeżeli wynika to z dokumentów wydanych zgodnie z przepisami prawa o ruchu drogowym.


II. Pojazdy samochodowe, które podatnik przeznaczył wyłącznie do działalności gospodarczej
Każdy pojazd samochodowy, bez względu na konstrukcję lub rodzaj może uprawniać do pełnego odliczenia podatku przy jego nabyciu oraz związanych z nim wydatków, jeżeli jest przeznaczony i faktycznie używały wyłącznie w działalności gospodarczej. W tym zakresie znowelizowane przepisy wymagają, aby sposób wykorzystywania tych pojazdów przez podatnika, wykluczał ich użycie do celów niezwiązanych z działalnością gospodarczą.
Należy tutaj rozróżnić dwie kategorie takich pojazdów, tj. pojazdy, które są używane przez podatnika w działalności oraz pojazdy przeznaczone do sprzedaży, wynajmu lub leasingu.

1. Pojazdy używane przez podatnika w działalności gospodarczej.

Dla uznania, że pojazd jest wykorzystywany wyłącznie do działalności gospodarczej, konieczne jest, aby podatnik określił takie przeznaczenie dla danego pojazdu i w taki sposób faktycznie go wykorzystywał, a ponadto:

• prowadził dla tego pojazdu ewidencję przebiegu, zawierającą dane określone w ustawie,
• zgłosi naczelnikowi urzędu skarbowego informację o tym pojeździe w terminie 7 dni od dnia poniesienia pierwszego wydatku związanego z tym pojazdem.

2. Pojazdy przeznaczone wyłącznie do odsprzedaży, sprzedaży oraz oddania w odpłatne używanie na podstawie umowy najmu, dzierżawy, leasingu lub innej o podobnym charakterze.

Pojazdy samochodowe przeznaczone przez podatnika wyłącznie do:

• odsprzedaży,
• sprzedaży, jeżeli jest ich producentem,
• oddania w odpłatne używanie na podstawie umowy najmu, dzierżawy, leasingu lub innej o podobnym charakterze,

uprawniają do pełnego odliczenia VAT, pod warunkiem, że przedmiotem działalności podatnika jest odpowiednio odsprzedaż, sprzedaż lub oddanie w odpłatne używanie pojazdów na podstawie ww. umów.
Dla tych pojazdów podatnik nie jest obowiązany prowadzić ewidencji przebiegu, ani też składać informacji o ich przeznaczeniu naczelnikowi urzędu skarbowego.

Ochrona praw nabytych

Dodatkową kategorią wydatków nie objętych ograniczeniami przy odliczaniu VAT są opłaty wynikające z umów najmu, dzierżawy, leasingu oraz innych umów o podobnym charakterze, których przedmiotem jest używanie samochodów uprawniających do pełnego odliczenia VAT jedynie do 1 kwietnia 2014 r. W tym przypadku warunkiem zachowania prawa do odliczenia w dotychczasowym zakresie jest zawarcie umowy oraz wydanie pojazdu przed zmianą przepisów oraz zarejestrowanie umowy u naczelnika urzędu skarbowego w terminie 30 dni od dnia wejścia w życie tych przepisów (tj. do 30 kwietnia 2014 r.)

Końcowy warto dodać, że nowela przewiduje system korekt podatku naliczonego w sytuacji zamiany przeznaczenia pojazdu oraz dotkliwe sankcje na okoliczność, gdyby podatnik wykorzystywał samochód niezgodnie z przeznaczeniem zadeklarowanym naczelnikowi urzędu skarbowego.