Pakiety medyczne dla pracowników ? czy generują obrót zwolniony z VAT?
Osoby zatrudniane w ramach umowy o pracę niekiedy mogą korzystać z oferowanych im przez pracodawcę dodatkowych świadczeń finansowanych ze środków obrotowych. Wśród nich jest m.in. opieka medyczna w zakresie ochrony i profilaktyki zdrowia oraz ochrona ubezpieczeniowa, udzielane zainteresowanym pracownikom nieodpłatnie bądź za częściową odpłatnością.
Cechą wspólną ww. świadczeń jest to, że na gruncie VAT objęte są one zwolnieniem od podatku, czyli w związku z ich zakupem nie występuje podatek naliczony, który pracodawca mógłby odliczyć. Nie oznacza to jednak, że udzielając ich pracownikom pracodawca nie jest obowiązany dokonać rozliczeń VAT analogicznych, jak przy sprzedaży tego rodzaju usług.
Analizując poruszoną kwestię w pierwszej kolejności wypada wyjaśnić, że zapewnienie pracownikom, oraz ewentualnie ich rodzinom, opieki medycznej oraz ochrony ubezpieczeniowej w szerszym zakresie niż obligują to tego obowiązujące przepisy prawa, w każdym przypadku będzie działaniem na potrzeby prywatne tych osób. Tym samym uznanie, że są to świadczenia związane z prowadzoną przez pracodawcę działalnością gospodarczą jest wykluczone, co z kolei zasadniczo wiąże się z objęciem tych świadczeń opodatkowaniem VAT u pracodawcy będącego czynnym podatnikiem VAT.
Aby jednak prawidłowo ustalić skutki udzielania pracownikom świadczeń uprzednio nabytych przez pracodawcę ze zwolnieniem z VAT, należy odrębnie odnieść się do sytuacji, w których pracownik ponosi za nie chociażby częściową odpłatność oraz gdy uzyskuje je nieodpłatnie.
Usługi za odpłatnością
W tym pierwszym przypadku, tj. gdy od pracownika pobierana jest odpłatność/częściowa odpłatność za pakiety medyczne lub ubezpieczeniowe, ma miejsce refakturowanie usług o którym mowa w art. 8 ust. 2a ustawy o VAT. Przepis ten znajdzie zastosowanie wówczas, gdy pracodawca zakupi dla pracowników usługi we własnym imieniu, tj. zamawia i płaci za te usługi oraz otrzymuje wystawioną na siebie fakturę. Z kolei pracownicy, za skorzystanie z usług płacą umówioną cenę bezpośrednio pracodawcy. Nie jest przy tym ważne, czy kwota uiszczana przez pracownika odzwierciedla wartość usługi, czy też pracodawca odsprzedaje ją pracownikowi na preferencyjnych warunkach.
Z tytułu takiej odsprzedaży pracodawca powinien ująć uzyskaną od pracowników odpłatność w ewidencji sprzedaży oraz wykazać w deklaracji VAT -7, odpowiednio z uwzględnieniem właściwego momentu powstania obowiązku podatkowego oraz z właściwą stawką VAT dla danej usługi. W odniesieniu do tzw. pakietów medycznych oraz ubezpieczeniowych - przy zachowaniu ustawowych warunków - odsprzedaż powinna nastąpić ze zwolnieniem od podatku.
Usługi bez odpłatności
Druga sytuacja dotyczy zapewniania pracownikom przedmiotowych świadczeń nieodpłatnie. W tym przypadku, w świetle literalnego brzmienia przepisu art. 8 ust. 2 ustawy o VAT, również będzie miało miejsce opodatkowane świadczenie usług, które powinno zostać zaraportowane w ewidencji oraz deklaracji VAT-7. Taki też pogląd prezentują niektóre organy podatkowe w wydanych interpretacjach podatkowych, w których nie tylko wskazują na konieczność wykazania sprzedaży zwolnionej z tytułu nieodpłatnego świadczenia usług objętych zwolnieniem, ale dodatkowo podkreślają, że obrót ten należy uwzględnić przy wyliczaniu współczynnika odliczenia VAT.
Powyższe nie przesądza jednak o tym, że pracodawcy ? będący czynnymi podatnikami VAT, którzy nie raportują obrotu zwolnionego z tytułu nieodpłatnego świadczenia usług (nie występowali o wydanie indywidualnych interpretacji i tym samym nie pozyskali ?imiennych? odpowiedzi wskazujących na taką konieczność) postępują nieprawidłowo. Wprost przeciwnie, Minister Finansów w odpowiedzi na pismo Prezesa Naczelnej Rady Lekarskiej z dnia 5 lutego 2015 r. potwierdził, że obrót ten nie powinien być wykazywany w deklaracji podatkowej. W przywołanej odpowiedzi Minister Finansów stwierdził, że ?przepis art. 8 ust. 2 u.p.t.u., odnoszący się do nieodpłatnego świadczenia usług, nie znajduje zastosowania w odniesieniu do tych czynności, które w razie ich uznania za podlegające opodatkowaniu zostałyby zwolnione od podatku.?
Co należy interpretować w ten sposób, że nieodpłatne świadczenie usług na cele niezwiązane z działalnością gospodarczą podlega opodatkowaniu VAT wówczas, gdy do tych usług znajduje zastosowanie stawka podatkowa, czyli których opodatkowanie realnie prowadzi do zapłaty podatku. Natomiast nieodpłatne usługi, które w przypadku objęcia ich VAT korzystałoby ze zwolnienia od podatku, opodatkowaniem nie są objęte.
Takie korzystne stanowisko prezentują również eksperci infolinii Krajowej Informacji Podatkowej oraz niektóre organy podatkowe (por. interpretacja indywidualna Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z dnia 15 maja 2015 r., sygn. ILPP1/4512-1-97/15-6/AW). Niestety nie zostało ono opublikowane w formie zapewniającej prawną ochronę wszystkim podatnikom, którzy je podzielają i stosują. Stwarza to pewne ryzyko kwestionowania prawidłowości ich rozliczeń VAT. Zaznaczmy, że w praktyce trudno ocenić skalę tego ryzyka, gdyż de facto zależy od indywidualnych poglądów kontrolujących.