Przełomowy wyrok Sądu UE w sprawie odliczenia VAT

W dniu 11 lutego 2026 r. zapadł długo wyczekiwany wyrok Sądu Unii Europejskiej dotyczący momentu odliczenia podatku VAT, sygn. T-689/24.

Sprawa dotyczyła zgodności polskich przepisów z dyrektywą 2006/112. Sąd uznał, że polskie regulacje uzależniające moment powstania prawa do odliczenia od otrzymania faktury są sprzeczne z prawem unijnym. To jedno z pierwszych polskich rozstrzygnięć podatkowych po reformie sądownictwa unijnego (uprzednio wyroki w tematyce podatku VAT wydawał Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej), a zarazem sprawa o fundamentalnym znaczeniu dla konstrukcji systemu VAT.

Postępowanie dotyczyło podatnika, który dokonał zakupu w jednym okresie rozliczeniowym (przykładowo w styczniu), natomiast fakturę otrzymał w kolejnym okresie (w lutym), ale jeszcze przed upływem terminu złożenia deklaracji za okres, w którym dokonał zakupu (tj. przed 25 lutego). Spółka chciała ująć podatek naliczony w deklaracji za miesiąc dokonania transakcji, czyli za styczeń.

Organ podatkowy powołując się na treść art. 86 ust. 10b pkt 1 ustawy o VAT (prawo do odliczenia podatku naliczonego powstaje nie wcześniej niż w rozliczeniu za okres, w którym podatnik otrzymał fakturę lub dokument celny) uznał jednak, że skoro faktura została otrzymana w lutym, to odliczenie przysługuje dopiero w rozliczeniu za luty. Stanowisko to podzielił sąd administracyjny pierwszej instancji. Sprawa trafiła do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który skierował pytanie prejudycjalne do Sądu UE.

Kluczowe było rozstrzygnięcie, czy przepis krajowy przewidujący, że prawo do odliczenia powstaje nie wcześniej niż w rozliczeniu za okres, w którym podatnik otrzymał fakturę, jest zgodny z dyrektywą VAT.

Sąd UE przyznał rację podatnikowi. W uzasadnieniu podkreślił fundamentalne rozróżnienie pomiędzy momentem powstania prawa do odliczenia VAT, a momentem jego wykonania (realizacji).

Zgodnie z prawem unijnym prawo do odliczenia powstaje w chwili spełnienia przesłanek materialnych ? czyli w momencie dokonania transakcji opodatkowanej. Innymi słowy, decydujące znaczenie ma fakt nabycia towaru lub usługi, a nie otrzymanie dokumentu.

Posiadanie faktury jest natomiast warunkiem formalnym niezbędnym do skorzystania z tego prawa, lecz nie może ono determinować samego momentu jego powstania.

Sąd wskazał, że uzależnienie powstania prawa do odliczenia w danym okresie rozliczeniowym od posiadania faktury w tym okresie stanowi dodatkową przesłankę niewynikającą z dyrektywy i narusza zasadę neutralności oraz proporcjonalności VAT.

W świetle wyroku, jeżeli transakcja została dokonana w styczniu, a faktura została wystawiona i otrzymana w lutym, ale przed złożeniem deklaracji za styczeń podatnik wszedł w jej posiadanie, to może on ująć podatek naliczony już w deklaracji za styczeń.

W praktyce oznacza to przyspieszenie momentu odliczenia o jeden okres rozliczeniowy. Dla przedsiębiorców różnica ta przekłada się bezpośrednio na poprawę płynności finansowej.

Dotychczasowy model powodował, że podatnicy ? często przez kilka tygodni ? faktycznie finansowali budżet państwa. Orzeczenie ma charakter wiążący dla sądów krajowych i organów podatkowych w zakresie wykładni prawa unijnego. Oznacza to, że dotychczasowa praktyka interpretacyjna powinna ulec zmianie.

Nie można wykluczyć aktualizacji stanowisk organów podatkowych, zmiany przepisów ustawy o VAT, a także składania korekt przez podatników, którzy w przeszłości odliczali VAT później, niż wynika to z wykładni przedstawionej przez Sąd UE.

Szczególne znaczenie wyrok może mieć w branżach o dużej skali zakupów i wysokim udziale podatku naliczonego.

W kontekście omawianego orzeczenia istotną rolę może odegrać Krajowy System e-Faktur (KSeF). System ten zapewnia organom podatkowym natychmiastowy dostęp do wystawionych dokumentów oraz jednoznacznie określa moment ich otrzymania przez nabywcę.

W praktyce ogranicza to potencjalne spory dotyczące daty otrzymania faktury ? a właśnie ten moment ma znaczenie dla realizacji prawa do odliczenia.

Można więc stwierdzić, że cyfryzacja obiegu dokumentów podatkowych wzmacnia efekt wyroku i zwiększa bezpieczeństwo podatników korzystających z wcześniejszego odliczenia VAT.

Wyrok Sądu UE w sprawie momentu odliczenia VAT to jedno z najważniejszych rozstrzygnięć podatkowych ostatnich lat. Potwierdza on prymat zasad wynikających z dyrektywy VAT nad krajowymi ograniczeniami formalnymi oraz wzmacnia zasadę neutralności podatku.