Wyrok NSA: powtarzające się świadczenia wspólnika na rzecz spółki z o.o. nie zawsze podlegają VAT
Najnowsze orzecznictwo NSA pokazuje, że wspólnik wykonujący powtarzające się świadczenia na rzecz spółki z o.o. nie zawsze działa jako podatnik VAT – o opodatkowaniu podatkiem VAT decyduje to czy czynności te wykonywane są samodzielnie (we własnym imieniu i na własne ryzyko gospodarcze), a nie w jaki sposób przychody kwalifikowane są na gruncie PIT.
Stan faktyczny
Z wnioskami o wydanie interpretacji indywidualnych wystąpiło dwóch wspólników spółki z o.o., którzy pełnili jednocześnie funkcje członków zarządu. Niezależnie od obowiązków zarządczych, wspólnicy wykonywali na rzecz spółki powtarzające się świadczenia niepieniężne zgodnie z art. 176 k.s.h.
Wnioskodawcy wskazywali, że czynności te nie pokrywają się ani z obowiązkami członków zarządu, ani z usługami świadczonymi przez nich w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Zadania realizowane na rzecz spółki wykonywane są wyłącznie na jej potrzeby, przy wykorzystaniu jej zaplecza organizacyjnego, infrastruktury i zasobów. Wspólnicy argumentowali, że w zakresie wykonywanych czynności nie działają w charakterze podatników VAT, a otrzymywane przez nich wynagrodzenie kwalifikowane jest na gruncie ustawy o PIT jako przychód z innych źródeł, o którym mowa w art. 20 ustawy o PIT.
W ocenie Wnioskodawców taki model działania przypomina bardziej stosunek pracy niż samodzielną działalność gospodarczą, co stanowi przesłankę decydującą o braku opodatkowania na gruncie VAT.
Stanowisko KIS: zakwalifikowanie przychodów do „innych źródeł” na gruncie PIT przesądza o opodatkowaniu VAT
Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej nie zgodził się ze stanowiskiem wnioskodawców, interpretując, że wyłączenie z opodatkowania przewidziane w art. 15 ust. 3 ustawy o VAT ma zastosowanie jedynie do czynności, z których przychody są zaliczane do źródeł wymienionych w art. 12 oraz art. 13 ustawy o PIT. W konsekwencji skoro sami podatnicy wskazali, że uzyskują przychody z innych źródeł (art. 20 ustawy o PIT), to nie mogą korzystać z niniejszego wyłączenia. Tym samym, wykonując powtarzające się świadczenia na rzecz spółki z o.o. wspólnicy działają jako podatnicy VAT i świadczą odpłatne usługi podlegające opodatkowaniu.
Stanowisko sądów administracyjnych: VAT wymaga samodzielnej działalności gospodarczej
WSA w Rzeszowie i Naczelny Sąd Administracyjny nie podzieliły podejścia organu i stanęły po stronie podatnika. Sądy zwróciły uwagę, że opodatkowaniu VAT podlegają wyłącznie czynności wykonywane przez podmioty działające w charakterze podatnika VAT. Ocena w tym zakresie nie może jednak ograniczać się do sposobu kwalifikacji przychodów na gruncie ustawy o PIT.
W uzasadnieniu NSA odniósł się do wykładni art. 15 ust. 3 ustawy o VAT zaprezentowanej przez Dyrektora KIS, wskazując, że przepis ten nie może być interpretowany w oderwaniu od art. 15 ust. 1 i 2 ustawy, które definiują pojęcie działalności gospodarczej.
Jak wskazał sąd, relacja łącząca wspólników ze spółką wykazuje wiele cech charakterystycznych dla stosunku pracy, ponieważ to spółka zapewnia niezbędne środki do wykonania zadań oraz ponosi odpowiedzialność wobec kontrahentów. Wspólnicy nie występują natomiast wobec osób trzecich jako niezależni usługodawcy i nie ponoszą ryzyka gospodarczego typowego dla przedsiębiorców. Samo zakwalifikowanie uzyskiwanego przez nich wynagrodzenia do przychodów z innych źródeł nie może więc przesądzić o powstaniu obowiązku podatkowego w VAT, jeżeli nie spełnione zostały przesłanki „samodzielności”.
Podsumowując wyłączenie przewidziane w art. 15 ust. 3 ustawy o VAT nie ma charakteru zamkniętego. Przychody zaliczane na gruncie PIT do „innych źródeł” mogą pozostawać poza zakresem opodatkowania VAT, jeżeli wykonywane czynności nie mają charakteru samodzielnej działalności gospodarczej.
