Publikacje
Przedawnienie nie wyklucza z kosztów w przypadku zbycia wierzytelności
30.04.2015
Wierzytelności odpisane jako przedawnione są wyłączone z podatkowych kosztów uzyskania przychodów w podatku dochodowym od osób prawnych. Straty z tytułu zbycia wierzytelności, co do zasady, również nie stanowią kosztów podatkowych. Ograniczenie to nie ma jednak zastosowania do strat z odpłatnego zbycia wierzytelności zarachowanej uprzednio do przychodów należnych. Z zestawienia powyższych norm należałoby wywieść, iż w przypadku zbycia wierzytelności przedawnionej, strata z tytułu jej sprzedaży nie może zwiększyć kosztów podatkowych.
Odmienne stanowisko zajął jednak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 5 lutego 2015 r. (sygn. II FSK 3113/12), podzielając pogląd sądu I instancji. NSA uznał, iż jeden przepis wyłącza z kosztów uzyskania przychodów wierzytelności odpisane jako przedawnione, natomiast drugi przepis odnosi się do strat z tytułu odpłatnego zbycia wierzytelności i nie ogranicza ich zakresu np. poprzez użycie określenia "z zastrzeżeniem art. 16 ust. 1 pkt 20" lub równoważnego. Nie sposób więc tego zawężenia wyprowadzić z wykładni systemowej. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego inny jest kontekst obu przepisów i ich zakres treściowy. NSA podkreśla, że czym innym jest wierzytelność a czym innym strata powstała z tytułu jej zbycia. Warunek zaliczenia wierzytelności do przychodów należnych nie występuje w przepisie wyłączającym wierzytelności przedawnione, lecz ograniczającym prawo ujęcia straty z tytułu zbycia wierzytelności w kosztach podatkowych. To oznacza, że istotnie oba przepisy mają niezależne od siebie unormowane zakresy. Tym samym strata z tytułu zbycia wierzytelności przedawnionej może być zaliczona do kosztów podatkowych, jeżeli wierzytelność stanowiła uprzednio przychód należny.
Również racje gospodarcze, zdaniem NSA, przemawiają za uznaniem, że strata z tytułu zbycia wierzytelności przedawnionej może być zaliczona do kosztów podatkowych. W takim bowiem razie spółka nie byłaby zainteresowana ich zbywaniem, a ponadto wyłączyłaby je z przychodów należnych. Na takich operacjach nikt nie zyskuje, a tylko tracą i podatnik, i interes publiczny.
Powyższy wyrok, pomimo iż jest korzystny dla podatników budzi wątpliwości. Skoro zamiarem ustawodawcy było wyłączenie z kosztów podatkowych wierzytelności, które uległy przedawnieniu, to również strata powstała w związku z jej zbyciem będąca częścią wierzytelności przedawnionej również powinna być wyłączona z kosztów podatkowych. Dlatego też ujmowanie w kosztach podatkowych straty z tytułu zbycia wierzytelności przedawnionej jest uzasadnione wyłącznie w przypadku posiadania pozytywnej interpretacji w tym zakresie.
Odmienne stanowisko zajął jednak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 5 lutego 2015 r. (sygn. II FSK 3113/12), podzielając pogląd sądu I instancji. NSA uznał, iż jeden przepis wyłącza z kosztów uzyskania przychodów wierzytelności odpisane jako przedawnione, natomiast drugi przepis odnosi się do strat z tytułu odpłatnego zbycia wierzytelności i nie ogranicza ich zakresu np. poprzez użycie określenia "z zastrzeżeniem art. 16 ust. 1 pkt 20" lub równoważnego. Nie sposób więc tego zawężenia wyprowadzić z wykładni systemowej. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego inny jest kontekst obu przepisów i ich zakres treściowy. NSA podkreśla, że czym innym jest wierzytelność a czym innym strata powstała z tytułu jej zbycia. Warunek zaliczenia wierzytelności do przychodów należnych nie występuje w przepisie wyłączającym wierzytelności przedawnione, lecz ograniczającym prawo ujęcia straty z tytułu zbycia wierzytelności w kosztach podatkowych. To oznacza, że istotnie oba przepisy mają niezależne od siebie unormowane zakresy. Tym samym strata z tytułu zbycia wierzytelności przedawnionej może być zaliczona do kosztów podatkowych, jeżeli wierzytelność stanowiła uprzednio przychód należny.
Również racje gospodarcze, zdaniem NSA, przemawiają za uznaniem, że strata z tytułu zbycia wierzytelności przedawnionej może być zaliczona do kosztów podatkowych. W takim bowiem razie spółka nie byłaby zainteresowana ich zbywaniem, a ponadto wyłączyłaby je z przychodów należnych. Na takich operacjach nikt nie zyskuje, a tylko tracą i podatnik, i interes publiczny.
Powyższy wyrok, pomimo iż jest korzystny dla podatników budzi wątpliwości. Skoro zamiarem ustawodawcy było wyłączenie z kosztów podatkowych wierzytelności, które uległy przedawnieniu, to również strata powstała w związku z jej zbyciem będąca częścią wierzytelności przedawnionej również powinna być wyłączona z kosztów podatkowych. Dlatego też ujmowanie w kosztach podatkowych straty z tytułu zbycia wierzytelności przedawnionej jest uzasadnione wyłącznie w przypadku posiadania pozytywnej interpretacji w tym zakresie.