Publikacje
Umorzenie odsetek nie prowadzi do powstania przychodu podatkowego
21.04.2016
Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych nie zawiera definicji przychodu podatkowego, wskazując jedynie przykładowe wyliczenie zdarzeń, które powodują obowiązek jego rozpoznania. Z tego przykładowego wykazu zdarzeń uznanych za przychody podatkowe wynika, że co do zasady, za przychód podatkowy można uznać każde przysporzenie majątkowe podatnika o charakterze trwałym, które zostało rzeczywiście otrzymane.
W przepisach ustawy o CIT przewidziano szczególny tryb opodatkowania odsetek od należności i zobowiązań. Do przychodów nie zalicza się kwot naliczonych, lecz nieotrzymanych odsetek od należności, w tym również od udzielonych pożyczek (kredytów). Analogiczne uregulowania zostały wprowadzone w zakresie kosztów podatkowych. Nie uważa się za koszty uzyskania przychodów naliczonych, lecz niezapłaconych albo umorzonych odsetek od zobowiązań, w tym również od pożyczek (kredytów). Odsetki są zaliczane do przychodów i odpowiednio do kosztów uzyskania przychodu dopiero w momencie ich faktycznej zapłaty.
Do przychodów podatkowych zalicza się w szczególności wartość umorzonych lub przedawnionych zobowiązań. Umorzenie zobowiązania prowadzi do jego wygaśnięcia, przez co zwiększa się stan majątku podatnika. Podkreślenia wymaga, iż przepis, który przewiduje powstanie przychodu podatkowego w wartości umorzonych lub przedawnionych zobowiązań nie uzależnia obowiązku rozpoznania przychodu podatkowego od uprzedniego rozpoznania kosztu podatkowego na zasadzie memoriałowej. Wydaje się więc, iż umorzenie lub przedawnienie zobowiązania z tytułu odsetek w każdym przypadku prowadzi do obowiązku rozpoznania przychodu podatkowego.
Niekiedy jednak organy podatkowe prezentują odmienne stanowisko, zgodnie z którym umorzenie zobowiązania z tytułu odsetek nie prowadzi do obowiązku rozpoznania przychodu podatkowego, gdyż odsetki uprzednio nie były uznane za koszt podatkowy. Jako przykład należy wskazać interpretację indywidualną Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z dnia 30 marca 2015 r. sygnatura IBPBI/2/423-1565/14/PC; interpretację indywidualną Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z dnia 14 grudnia 2015 r. sygnatura IBPB-1-2/4510-567/15/MM. Jak wynika z treści powyższych interpretacji, odsetki stanowią przychody podatkowe w dacie ich otrzymania. Podjęte przez strony umowy decyzje dotyczące odsetek niezapłaconych od zobowiązań lub należności zarówno u dłużnika jak i u wierzyciela są podatkowo obojętne. Również nie powstanie przychód podatkowy w postaci wartości otrzymanych nieodpłatnie lub częściowo odpłatnie rzeczy lub praw, a także wartości innych nieodpłatnych lub częściowo odpłatnych świadczeń. Warunkiem koniecznym uznania nieodpłatnego świadczenia za przychód jest jego otrzymanie. Skoro nie dochodzi do spełnienia świadczenia, to nie można mówić o uzyskaniu przychodu.
Podsumowując należy uznać, iż przepis art. 12 ust. 1 pkt 3 ustawy o CIT, nakazuje rozpoznanie przychodu podatkowego w przypadku umorzenia lub przedawnienia zobowiązania. W ustawie o CIT nie uzależniono obowiązku rozpoznania tego przychodu od uprzedniego zaliczenia do kosztów podatkowych umarzanych kwot, dlatego też wydaje się iż również wartość umorzonych odsetek powinna stanowić przychód podatkowy. Biorąc pod uwagę jednak korzystne dla podatników stanowiska organów podatkowych, zasadnym wydaje się wystąpienie z wnioskiem o wydanie interpretacji indywidualnej do Ministra Finansów.
W przepisach ustawy o CIT przewidziano szczególny tryb opodatkowania odsetek od należności i zobowiązań. Do przychodów nie zalicza się kwot naliczonych, lecz nieotrzymanych odsetek od należności, w tym również od udzielonych pożyczek (kredytów). Analogiczne uregulowania zostały wprowadzone w zakresie kosztów podatkowych. Nie uważa się za koszty uzyskania przychodów naliczonych, lecz niezapłaconych albo umorzonych odsetek od zobowiązań, w tym również od pożyczek (kredytów). Odsetki są zaliczane do przychodów i odpowiednio do kosztów uzyskania przychodu dopiero w momencie ich faktycznej zapłaty.
Do przychodów podatkowych zalicza się w szczególności wartość umorzonych lub przedawnionych zobowiązań. Umorzenie zobowiązania prowadzi do jego wygaśnięcia, przez co zwiększa się stan majątku podatnika. Podkreślenia wymaga, iż przepis, który przewiduje powstanie przychodu podatkowego w wartości umorzonych lub przedawnionych zobowiązań nie uzależnia obowiązku rozpoznania przychodu podatkowego od uprzedniego rozpoznania kosztu podatkowego na zasadzie memoriałowej. Wydaje się więc, iż umorzenie lub przedawnienie zobowiązania z tytułu odsetek w każdym przypadku prowadzi do obowiązku rozpoznania przychodu podatkowego.
Niekiedy jednak organy podatkowe prezentują odmienne stanowisko, zgodnie z którym umorzenie zobowiązania z tytułu odsetek nie prowadzi do obowiązku rozpoznania przychodu podatkowego, gdyż odsetki uprzednio nie były uznane za koszt podatkowy. Jako przykład należy wskazać interpretację indywidualną Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z dnia 30 marca 2015 r. sygnatura IBPBI/2/423-1565/14/PC; interpretację indywidualną Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z dnia 14 grudnia 2015 r. sygnatura IBPB-1-2/4510-567/15/MM. Jak wynika z treści powyższych interpretacji, odsetki stanowią przychody podatkowe w dacie ich otrzymania. Podjęte przez strony umowy decyzje dotyczące odsetek niezapłaconych od zobowiązań lub należności zarówno u dłużnika jak i u wierzyciela są podatkowo obojętne. Również nie powstanie przychód podatkowy w postaci wartości otrzymanych nieodpłatnie lub częściowo odpłatnie rzeczy lub praw, a także wartości innych nieodpłatnych lub częściowo odpłatnych świadczeń. Warunkiem koniecznym uznania nieodpłatnego świadczenia za przychód jest jego otrzymanie. Skoro nie dochodzi do spełnienia świadczenia, to nie można mówić o uzyskaniu przychodu.
Podsumowując należy uznać, iż przepis art. 12 ust. 1 pkt 3 ustawy o CIT, nakazuje rozpoznanie przychodu podatkowego w przypadku umorzenia lub przedawnienia zobowiązania. W ustawie o CIT nie uzależniono obowiązku rozpoznania tego przychodu od uprzedniego zaliczenia do kosztów podatkowych umarzanych kwot, dlatego też wydaje się iż również wartość umorzonych odsetek powinna stanowić przychód podatkowy. Biorąc pod uwagę jednak korzystne dla podatników stanowiska organów podatkowych, zasadnym wydaje się wystąpienie z wnioskiem o wydanie interpretacji indywidualnej do Ministra Finansów.